Calcium Hydroxide – Vôi Tôi – Ca(OH)2

1. Giới thiệu chung:

Canxi Hydroxit Ca(OH)₂ là một hợp chất thu được khi cho Canxi Oxit (vôi sống) tác dụng với nước (gọi là tôi vôi). Nó cũng có thể kết tủa xuống khi trộn dung dịch chứa Canxi Clorua (CaCl₂) với dung dịch chứa Natri Hyđroxit (NaOH). Tên gọi dân gian của Canxi Hydroxit là vôi tôi hay đơn giản chỉ là vôi. Trong tự nhiên nó tồn tại trong một loại khoáng chất là portlandit.

1.1 Tính chất vật lý:

• Không mùi
• Khó bắt cháy
• Tan ít trong nước để tạo thành dung dịch nước vôi trong (Độ tan: 0.185 g/cm³)
• Tan nhiều trong dung dịch hữu cơ và vô cơ (Glycerol, axit)
• Không tan trong rượu
• Điểm nóng chảy: 580⁰C (853 K)

Khi đem nung Canxi Hydroxit tới mức nhiệt 512^oC, chúng sẽ bị phân hủy để tạo thành Oxit Canxi và hơi nước. Thể vẩn của Ca(OH)₂ rất mịn, ở trong nước nó màu trắng như sữa, sánh nên được gọi là vôi sữa.

1.2 Tính chất hóa học:

Vôi tôi là dung dịch kiềm của một trong những oxit bazơ mạnh và có tính bazơ trung bình – mạnh.

Ca(OH)₂ → Ca²⁺ + 2OH ^–

– Làm thay đổi màu sắc của các chất chỉ thị màu:

• Nhúng quỳ tím vào dung dịch Ca(OH)₂ sẽ khiến giấy quỳ chuyển sang màu xanh.
• Nhỏ Ca(OH)₂ vào dung dịch phenolphtalein sẽ khiến chúng từ không màu chuyển sang màu hồng.

– Tác dụng với axit để tạo thành muối với nước:

Ca(OH)₂ + 2HNO₃ → Ca(NO₃)₂ + 2H₂O

– Tác dụng với oxit axit tạo thành muối và nước:

3Ca(OH)₂ + P₂O₅ → Ca₃(PO₄)₂↓ + 3H₂O

2. Ứng dụng:

Trong ngành nông nghiệp: Canxi Hydroxit được dùng để làm giảm, trung hòa độ pH, giúp khử phèn, khử chua đất trồng, đồng thời nó cũng là thành phần của một số hóa chất nông nghiệp, thuốc trừ sâu bệnh hại khác.

Trong ngành công nghiệp:

§ Ngành công nghiệp xây dựng: Vôi được sử dụng trong sản xuất gạch vôi silic, cách điện và vật liệu xây dựng. Vôi cũng là thành phần quan trọng tạo nên hỗn hợp vữa, chất kết dính của các hàng gạch cũng như trát tường vì hỗn hợp vôi và nước khá dẻo giống như hồ, khả năng kết dính rất tốt.

§ Ngành công nghiệp thực phẩm: Vôi phản ứng với nước đường thô cho sản xuất của cả hai và củ cải đường mía. Vôi là một thành phần trong baking soda và giúp giữ trái cây và rau tươi.

§ Ngành công nghiệp dầu mỏ: Vôi tôi được dùng để tạo ra các loại phụ gia cho dầu thô như alkilsalicatic, sulphatic, fenatic. Với lọc dầu, chúng giúp tạo kết tủa, từ đó có thể loại bỏ những tạp chất, làm sạch dầu để sản xuất ra dầu sạch, nguyên chất.

§ Ngành công nghiệp sơn: Vôi tôi được sử dụng để sản xuất các hỗn hợp khô, dùng cho trang trí.

§ Ngành công nghiệp sản xuất giấy: Vôi dùng để phục hồi soda ăn da trong quá trình chuyển đổi của các mẩu gỗ để bột giấy.

§ Ngành công nghiệp thép: Vôi được sử dụng như là một thông lượng cho thép thanh lọc và loại bỏ, lưu huỳnh và silic tạp chất phốt pho. Vôi bôi trơn thanh thép khi chúng được rút ra thông qua khuôn để tạo thành dây. Tạo một một lớp phủ, vôi ngăn cản phôi bám vào các khuôn trong quá trình đúc gang. Vôi trung hòa axit tẩy vết cho những sản phẩm thép.

§ Ngành công nghiệp nhôm: Vôi giúp loi bỏ silica từ quặng bauxite trong khi sản xuất alumina.

§ Ngành công nghiệp thuộc da: Vôi loại bỏ tóc và da plump; Dùng để trung hòa phần axit dư thừa do hàm lượng axit có trong da không hề ít.

§ Trong xử lý nước thải: Vôi tôi được dùng như một chất kết bông để xử lý nước và nước thải nhờ vào đặc tính hóa học là có thể tác dụng với axit và ăn mòn một số kim loại có mặt trong nước. Vôi trung hòa acid tạo ra chất thải trong ngành công nghiệp do đó cản trở sự ăn mòn và bảo vệ môi trường tự nhiên. Vôi làm mềm nước bằng cách loại bỏ độ cứng bicarbonate và tẩy uế chống lại vi khuẩn. Nó cũng loại bỏ silic, mangan, florua, sắt và các tạp chất khác trong nước.

Trong ngành y học:

• Ở dạng bột nhão, Canxi Hydroxit được dùng trong nha khoa, chất chống lại tác nhân gây sâu răng.
• Là thành phần của một số loại thuốc.
• Sản xuất một số loại thuốc thúc đẩy quá trình rụng lông.

Trong phòng thí nghiệm: Canxi hidroxit được dùng làm thuốc thử để nhận biết ion CO₃^2- nhờ tạo thành muối CaCO₃ kết tủa.

Ngoài ra:

+ Vôi còn được sử dụng để nghiền nát trong các mỏ than để làm giảm bụi than, do đó giảm nguy cơ nổ.

+ Kiểm soát ô nhiễm: vôi và đá vôi được sử dụng để hấp thụ lưu huỳnh dioxide từ khí thải trong smelters và các nhà máy phát điện.

+ Là chất giúp tăng lượng canxi cho những động vật cần nhiều canxi để tồn tại như tảo, ốc, giun ống cứng, san hô trong các bể nuôi đá ngầm.

+ Chế tạo clorua vôi dùng để tẩy trắng và khử trùng.

3. An toàn sử dụng:

• Mặc đầy đủ các trang phục bảo hộ lao động tương thích với hóa chất gồm găng tay, quần áo, giày ủng, khẩu trang, mặt nạ phòng độc,…
• Không ăn, uống hay hút thuốc khi đang làm việc với hóa chất.
• Trang phục bảo hộ cần phải sạch sẽ trước khi dùng và được làm sạch lại sau khi sử dụng xong.

Bảo quản:

• Khu vực cất trữ phải đảm bảo khô ráo, thoáng mát, không bị ẩm ướt.
• Các bao chứa phải bền chắc, có độ kín cao, không thủng, rách.
• Không cất giữ cùng địa điểm với những chất xung khắc như axit, hydrogen peroxyt và các chất có tính oxy hóa mạnh.
• Các bao chứa Canxi Hydroxit phải để riêng biệt, tránh lẫn lộn với thức ăn cũng như đồ uống.
• Có biển cảnh báo nguy hiểm tại nơi chứa các bao hóa chất.